Ministar nauke, tehnološkog razvoja i inovacija akademik Bela Balint sastao se sa ambasadorom Republike Srbije u Sjedinjenim Američkim Državama Draganom Šutanovcem, sa kojim je razgovarao o narednim koracima nakon pristupanja Srbije Artemis sporazumu, razvoju saradnje sa američkom Nacionalnom agencijom za aeronautiku i svemir (NASA) i mogućnostima za snažnije povezivanje naučnih, inovacionih i privrednih ekosistema Srbije i SAD.
Na sastanku je ocenjeno da pristupanje Srbije Artemis sporazumu predstavlja važan rezultat sve intenzivnijeg političkog i diplomatskog dijaloga Srbije i SAD i potvrdu da su bilateralni odnosi dve zemlje na uzlaznoj putanji. Istaknuto je da su ovakvi rezultati omogućeni politikom i diplomatskom ofanzivom predsednika Republike Aleksandra Vučića, usmerenom na jačanje međunarodne pozicije Srbije, razvoj strateških partnerstava i otvaranje novih mogućnosti za našu privredu, nauku i tehnološki razvoj.
Poseban značaj u tom kontekstu ima i pokretanje strateškog dijaloga dve zemlje, koji predstavlja priliku da se saradnja dodatno institucionalizuje i proširi na oblasti nauke, inovacija, visokih tehnologija i istraživanja svemira.
Pristupanjem Artemis sporazumu Srbija je otvorila novo poglavlje u saradnji sa SAD u oblasti svemirskih istraživanja. Ovaj okvir našim fakultetima, institutima, istraživačima, inovacionim kompanijama i mladim talentima otvara mogućnosti za snažnije povezivanje sa NASA i američkim svemirskim ekosistemom, razvoj zajedničkih projekata, razmenu znanja i uključivanje u nove tehnološke lance vrednosti.
Na sastanku je dogovoreno da se u narednom periodu intenzivno radi na konkretizaciji saradnje, sa posebnim fokusom na povezivanje srpskih istraživača i institucija sa NASA, identifikovanje zajedničkih istraživačkih i tehnoloških projekata, kao i razvoj programa kroz koje će mladi naučnici, studenti, inženjeri i inovatori iz Srbije dobiti mogućnost da sarađuju sa američkim partnerima.
Srbija u ovoj saradnji ima i značajno istorijsko nasleđe. Mihajlo Pupin bio je jedan od prvih članova američkog Nacionalnog savetodavnog komiteta za aeronautiku, institucije koja je predstavljala neposrednu prethodnicu i temelj na kojem je kasnije nastala NASA. Decenijama kasnije, inženjeri srpskog porekla dali su značajan doprinos američkom svemirskom programu i istorijskim Apolo misijama. To nasleđe danas predstavlja dodatnu inspiraciju da izgradimo novu generaciju srpskih naučnika i inženjera koji će učestvovati u savremenim svemirskim programima.
Posebno je istaknuto da Srbija ima veliki potencijal među mladim ljudima, zbog čega će jedan od prioriteta biti kreiranje novih programa podrške projektima mladih istraživača, inženjera i inovatora, njihovo povezivanje sa NASA i drugim naučnim ustanovama u SAD, kao i postepeno podizanje domaćih naučnih i tehnoloških kapaciteta za istraživanje i korišćenje svemira.
Jedan od važnih zajedničkih ciljeva biće i stvaranje uslova za **prisustvo NASA na EXPO 2027 u Beogradu**. Ministarstvo i Ambasada Republike Srbije u SAD radiće u narednom periodu na ovoj inicijativi, sa ambicijom da EXPO bude iskorišćen kao međunarodna platforma za predstavljanje saradnje Srbije i SAD u oblasti nauke, inovacija i svemirskih tehnologija, kao i za povezivanje naših institucija i kompanija sa američkim partnerima.
„Pristupanje Artemis sporazumu nije kraj jednog procesa, već početak nove faze. Želimo da ovaj veliki diplomatski rezultat pretvorimo u konkretne projekte za naše naučnike, institute, fakultete, kompanije i, pre svega, mlade ljude. Srbija ima znanje, talenat i istoriju saradnje sa američkim svemirskim programom, a sada imamo priliku da gradimo i njegovu novu stranicu. Naša ambicija je da razvijemo direktnu saradnju sa NASA, podržimo projekte naših mladih istraživača i radimo na tome da NASA bude prisutna na EXPO 2027 u Beogradu. Želimo da Srbija bude prepoznata kao pouzdan partner u novoj eri istraživanja svemira“, poručio je ministar Balint.
Ministar Balint i ambasador Šutanovac saglasili su se da će Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija i Ambasada Republike Srbije u Vašingtonu nastaviti koordinirane aktivnosti kako bi se mogućnosti otvorene pristupanjem sporazumu pretvorile u konkretne rezultate za srpsku nauku, tehnološki razvoj i ekonomiju.
Sastanku su prisustvovali posebni savetnik ministra nauke, dr Ivica Đalović i savetnik ministra nauke Zoran Tomić.
